رحمت لم‌يزلى و لا يزال شد ، بر افضل و اكمل وجوه ممكنه و حق استحقاق هيچ ماهيتى و استعداد هيچ ماده ، ضائع و مهمل و متروك و معطل نماند . [ 16 ] خالق عالم حكيم ، عدل جواد متفضّل است ، و رعايت عدل و حكمت و لطف و رحمت بر او واجب و از عنايتش ممتنع التخلّف است ، و اتيان به قبيح و اخلال به واجب از جناب او ممكن نيست . [ معناى حكمت ] [ 17 ] حكمت دو معنى دارد : يكى : افضل علوم به افضل معلومات ، و اللّه تعالى كنه ذات خود را - كه افضل معلومات است - ، به علم تام كامل خود - كه افضل علوم است - مىداند ، و جز او هيچ كس را اين علم حاصل نيست . دوم : آنكه فعل فاعل « 1 » مختار ، محكم و متقن و منطوى بر فايده و غايت و مصلحت و منفعت بوده باشد . و عقول مراجيح عقلًا در ادراك احكام و اتقان و غايات و فوائد و مصالح و منافع و تدبير خيرات و بركات ، كه مطاوى هر فعلى از افاعيل فعّال على الاطلاق بر آن منطوى و مشتمل است ، متحيّر و مبهوت « 2 » و متفكّر و مدهوش مانده . پس حكيم حقيقى به هردو معنى نيست الّا قيّوم واجب الذات - جلّ سلطانه - و هرچه در عالم امكان « 3 » وجود يافته ، به قضا و قدر الهى است . خيرات عالم متعلق اراده و داخل قضاء بالذات شده است ، و شرور بالعرض ،

--> ( 1 ) . در « الف » و « ب » و « ص » : فاعل فعل . ( 2 ) . در « الف » و « ب » و « ص » : مبهور . ( 3 ) . « امكان » در « ب » نيست .